Bezuinigen of doorbouwen aan een bruisend Leiden?

18 maart, 2014

Cultuur & Evenementen

Leiden wordt gekenmerkt door een rijk cultureel leven. Ondanks de miljoenen die er in deze sector omgaan, speelde cultuur tijdens de campagnes voor de gemeenteraadsverkiezingen geen al te grote rol. Komt dat doordat bezuinigen op cultuur een impopulaire maatregel is? De VVD in Leiden durft het aan en kruist daarbij de degens met het CDA.

Zoals collega Job de Kruiff al meldde (klik hier voor zijn beschouwing), zijn er geen duidelijke thema’s te onderscheiden tijdens de Leidse gemeenteraadsverkiezingen 2014. GroenLinks trekt nog maar eens ten strijde tegen de bouw van twee parkeergarages. De PvdA vindt dat het vizier vanuit het stadhuis te veel op de binnenstad is gericht en probeert haar geschonden blazoen op te poetsen door in te zetten op meer aandacht voor de Leidse wijken. Van de grote partijen maakt ook de VVD een statement: minder subsidies en belasting omlaag. Daarmee zetten de liberalen zich af tegen de partijen waarmee ze op dit moment het college van b&w vormen: CDA, D66 en SP.

Geen geld meer voor 'buurtpanfluitensemble'

Wat de VVD betreft kan er worden gesneden in de subsidies voor welzijn, integratie & inburgering én cultuur. Volgens lijsttrekker Paul Laudy zou de belastingbetaler niet moeten opdraaien voor de kosten van initiatieven als een ‘buurtpanfluitensemble’, zo sprak hij zich uit tegenover het Leidsch Dagblad (klik hier voor het interview). Dit standpunt vormt het schrikbeeld voor de Leidse cultuursector. De afgelopen maanden heb ik cultuurmakers regelmatig gevraagd waar het volgens hen over zou moeten gaan tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Het antwoord luidde steevast hetzelfde: ‘Liefst zo min mogelijk over cultuur’. De reden? De makers vreesden unaniem bezuinigingen op het gemeentelijke cultuurbudget als cultuur een verkiezingsthema zou worden.

Landelijk gezien bezuinigen gemeenten 250 miljoen op cultuur, in Leiden geven we juist meer uit. Rara, hoe kan dat?

Tijdens de stembusgang speelt cultuur een marginale rol, want van de grote partijen is alleen de VVD van mening dat er geld kan worden bespaard op cultuuruitgaven. Voor het standpunt van de liberalen is best wat te zeggen. Immers, als er gemeentebreed moet worden bezuinigd, kan het niet zo zijn dat cultuur buiten schot blijft. Toch? Zo werkt het elders ook. Behalve in Leiden… Bureau Berenschot deed onlangs onderzoek naar toekomstige bezuinigingen en concludeerde dat de Nederlandse gemeenten gezamenlijk 250 miljoen euro minder in cultuur zullen steken. Leiden neemt een uitzonderingspositie in. Volgens Berenschot zullen de cultuuruitgaven in de Sleutelstad juist licht stijgen. Rara, hoe kan dat?

De Gouden Driehoek: cultuur, kennis en economie

De verklaring ligt in het feit dat cultuur in Leiden niet alleen geld kost, maar ook geld oplevert. Om die reden wordt ook wel gesproken van de Gouden Driehoek: cultuur, kennis en economie. Leiden wordt aangemerkt als de vierde cultuurstad, de derde monumentenstad en de derde museumstad van Nederland. De bezoekers die daardoor naar Cafede stad komen doen hier ook bestedingen op tal van andere gebieden dan alleen cultuur. En juist vanwege het rijke culturele leven is Leiden een aantrekkelijke vestigingslocatie voor bedrijven en hun werknemers.

En dus, vindt vooral het CDA, kan er geen sprake van zijn dat in Leiden wordt bezuinigd op cultuur. Dat juist deze partij de poot stijf houdt is niet verwonderlijk. Lijsttrekker Jan-Jaap de Haan is op dit moment namelijk wethouder van cultuur. Hij wijst met graagte op de mijlpalen die onder zijn bewind zijn gerealiseerd: de bouw van poppodium Gebr. De Nobel, de aanleg van het Romeinse themapark Matilo en de aanstaande verbouwing en uitbreiding van Museum De Lakenhal. Over de komst van een nieuw muziekcentrum en de uitbreiding van De Lakenhal is jarenlang gedebatteerd. Mede door de inspanningen van De Haan zit er eindelijk schot in de zaak.

Wethouder is geen pinautomaat

Van de grote Leidse politieke partijen zijn het CDA en de VVD het meest uitgesproken én meest oneens over cultuur. Of dat tijdens de onderhandelingen voor een nieuw college (een enorm verrassende verkiezingsuitslag daargelaten, mag verwacht worden dat CDA en VVD het gesprek aangaan) zal leiden tot een clash, valt nog te bezien. De boodschap van de VVD is dat vooral kritisch moet worden gekeken naar wáár de cultuurgelden aan worden uitgegeven. Als het aan de VVD ligt in ieder geval dus niet naar een buurtpanfluitensemble en andersoortige initiatieven met een marginaal bestaansrecht. In de praktijk is dit ook al steeds vaker het geval, Zomerjam_2013_5niet in de laatste plaats doordat de nieuwe generatie cultuurmakers tegelijkertijd ook ondernemers zijn. Voor financiering van evenementen en projecten doen zij al langere tijd niet alleen een beroep op de portefeuille van de cultuurwethouder, maar gaan zij ook op zoek naar andere partners. Het Cultuurfonds Leiden speelt hier over overigens een zeer actieve rol in.

“Vroeger werd altijd eerst naar het stadhuis gekeken”, zegt wethouder De Haan hierover in LOS Magazine. “Mensen hadden een idee voor bijvoorbeeld een nieuw evenement en dan trokken ze bij de gemeente aan de bel voor financiering. De makers van nu zijn veel ondernemender. Die gaan zelf op zoek naar geldschieters en dan zien ze wel of de gemeente meedoet. Zo hoort het ook te zijn. Ik zeg wel eens gekscherend dat ik als wethouder geen pinautomaat ben. Ik ben bevlogen en betrokken, maar ook zakelijk en realistisch.” Hoewel voorvechter van cultuur, is ook het CDA logischerwijs geen voorstander van geldverkwisting.

Beslis mee over de cultuuruitgaven

Marktwerking is gemeengoed geworden in de cultuursector, zo blijkt dus. Meer dan ooit staat het publiek centraal in plaats van de idealen van de kunst- en cultuurmaker. De artistieke noodzaak moet tegenwoordig ook commercieel verantwoord zijn. Waar het om belastinggeld gaat, is dat van harte toe te juichen. Hoewel het geen hot topic is tijdens de gemeenteraadsverkiezingen, kunt u wel degelijk meebeslissen over de cultuuruitgaven. Bouwen we ongestoord verder aan die bruisende stad, zoals CDA en ook GroenLinks en SP voor ogen hebben? Mag het wat u betreft best een onsje minder, zoals de VVD voorstaat? D66 en PvdA, de twee resterende grote partijen in de Leidse raad, willen in principe blijven investeren in cultuur, zij het niet ten koste van alles.

Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de beste artikelen