03 februari, 2014

Cultuur & Evenementen

Het Philips Natuurkundig Laboratorium (NatLab) bestaat 100 jaar. Dat vraagt om een terugblik op een eeuw innovatie. Het resultaat is een tentoonstelling en die staat natuurlijk in… Leiden. Niet in Eindhoven? Nee, in Leiden dus. Museum Boerhaave knoopte een bijzondere samenwerking aan met een van de bekendste bedrijven van Nederland.

Eerst maar eens een verklaring voor het feit dat een bedrijf dat sinds jaar en dag wordt geassocieerd met Eindhoven, Leiden als standplaats kiest voor een tentoonstelling. “Museum Boerhaave benaderde Philips Research al meer dan 5 jaar geleden, in een tijd dat wij absoluut nog niet bezig waren met ons 100-jarig bestaan en waarin het Philips Museum zijn deuren nog moest openen”, vertelt Hans Driessen, communicatiemanager van het bedrijf, over de eerste contacten. Het Leidse museum was er dus vroeg bij. “We liepen al langer rond met het idee om eens iets met het Philips-materiaal te doen, de depots liggen namelijk vol met apparaten”, verklaart conservator Ad Maas. “Als je het zo beschouwd was het slechts een kwestie van materiaal boven water halen en een mooie tentoonstelling inrichten. Maar zo is het dus niet gegaan…”

Impact op de maatschappij

Het 100-jarig jubileum van het NatLab leek beide partijen een mooie aanleiding voor de tentoonstelling. “We zijn diverse keren op bezoek geweest in Eindhoven en onze ideeën vielen in goede aarde”, blikt Maas terug. “Boerhaave is het Rijksmuseum voor de Geschiedenis van de Natuurwetenschappen en Geneeskunde. Wij hebben de kennis en kunde in huis om de historie van Philips op een goede manier over het voetlicht te brengen.” Het museum werkte nauw samen met Philips Research en Philips Corporate Archives en verdiepte zich in de technologische doorbraken die het bedrijf heeft gerealiseerd. “Wij hadden er alle vertrouwen in dat Boerhaave een mooie gebalanceerde expositie zou inrichten waar zowel technologie, impact op de maatschappij, als de mens achter de uitvindingen tot zijn recht zou komen”, vat Hans Driessen het proces samen.

Philips is dus blij met Boerhaave, maar Boerhaave is evenzogoed ook blij met Philips. Naast het feit dat het bedrijf optreedt als sponsor van de tijdelijke tentoonstelling, levert de naamsbekendheid van Philips het groot_Philips_Research_EN_3D_base_imagemuseum ook veel exposure op. Er verscheen een speciale bijlage bij het NRC Handelsblad, waar volgens Ad Maas veel positieve reacties op kwamen. Ad Maas en museumdirecteur Dirk van Delft schreven een boek over 100 jaar Philips Research, wat inmiddels toe is aan de tweede druk. En de bezoekcijfers van de half december geopende tentoonstelling zijn prima, niet in de laatste plaats door bezoekers die persoonlijke binding hebben met Philips.

'Tot voor kort waren commercie en sponsoring vieze woorden in museumland'

Museummanagement nieuwe stijl

Wat dat betreft staat deze tijdelijke tentoonstelling symbool voor ‘museummanagement nieuwe stijl’. Door de teruggeschroefde subsidiestromen worden musea gedwongen tot commercieel denken en handelen. Het is niet voor het eerst dat Museum Boerhaave een samenwerking aanknoopt met het bedrijfsleven. Onder meer Shell ging Z3311 (Website Research), Werken bij Ph Research Eindhoven, Proefopstelling, ca 2000, 726Philips bijvoorbeeld voor. “Voorheen riepen commercie en sponsoring een vieze smaak op bij musea”, weet Ad Maas. “Tegenwoordig is het heel normaal om externe gelden aan te trekken, we kunnen niet meer zonder.” Is zijn rol als conservator daardoor niet veranderd? “Dat klopt wel, maar niet in negatieve zin. Ik vind mijn werk dynamischer geworden, doordat ik contact heb met verschillende partijen. Voorwaarde is uiteraard wel dat er sprake is van een bepaalde chemie.”

En hoe zit het dan met de inspraak van sponsoren? “In de praktijk blijkt dat we onze eigen keuzes kunnen blijven maken”, zet Maas. “Als Rijksmuseum dragen we een bepaalde verantwoordelijkheid. Wij moeten ervoor zorgen dat de nationale wetenschap in de aandacht staat en dat we een integer product maken. Bedrijven snappen dat ook wel. Philips heeft bijvoorbeeld als voorwaarde gesteld dat we geen nostalgische tentoonstelling zouden maken, dat we ons niet alleen zouden richten op het verleden. De innovatieve kant van het bedrijf moest voorop staan. Binnen dat kader hebben ze ons de vrije hand gegeven.”

Het geheim van innovatie

Hans Driessen verklaart het Philips-standpunt als volgt: “De onderzoeksthema’s waaraan wij werken zijn mede gemotiveerd door de grote maatschappelijke vraagstukken, zoals de verouderende bevolking, het energievraagstuk en de sterk stijgende kosten van de C4360a, Radio, sfeer, ontvanger 2414 en luidspreker, 1929, 811.2gezondheidszorg. Concrete problemen worden vertaald naar een innovatiedoelstelling. Hoe kunnen we er voor zorgen dat de slaagkans van behandelingen van kanker vergroot wordt door een veel preciezere diagnose? Hoe voorkomen we tandbederf door optimale gebitsreiniging? Hoe kunnen we het energiegebruik van verlichting zo sterk verlagen dat we in de wereld veel minder kerncentrales nodig hebben? Bij al onze onderzoeksprojecten, hoe technisch de oplossing uiteindelijk ook is, staat uiteindelijk de mens centraal. Dat is het geheim van innovatie die er werkelijk toe doet.”

'Wij hopen dat deze tentoonstelling vele jonge onderzoekers in spé zal inspireren te kiezen voor een loopbaan in wetenschap en techniek'

Naast de Philips-uitvindingen wordt in de tentoonstelling ruimschoots aandacht besteed aan de impact die de technische snufjes hadden op het dagelijks leven. Overigens betreft het zowel succesverhalen als minder geslaagde innovaties, want niet alle uitvindingen van het NatLab waren voltreffers. Je krijgt ook iets mee over toekomstige ontwikkelingen. Je kunt bijvoorbeeld ontdekken dat een iPad niet alleen is te bedienen via een touchscreen-scherm, maar dat er ook technologie is waarbij het apparaat reageert op licht. Een interactief en inspirerend deel van de tentoonstelling, vindt ook Hans Driessen. “40 jaar geleden was het voor ons fascinerend om het Evoluon in Eindhoven te bezoeken, waar toen jonge bezoekers zelf mochten experimenteren en demonstratiemodellen konden bedienen. Wij hopen dat deze tentoonstelling in Boerhaave vele jonge onderzoekers in spé zal inspireren te kiezen voor een loopbaan in wetenschap en techniek.”

Fotocredits historische beelden: Philips Company Archives

Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de beste artikelen