20 februari, 2014

Economie & Werk

De Leidse uitgeverij Sidestone Press geeft betaalbare wetenschappelijke boeken uit en zet ze gratis online: allemaal onder het motto ‘wetenschap voor iedereen’. Wat begon als een brainstorm van twee studenten is binnen zeven jaar uitgegroeid tot een succesvolle onderneming met klanten over de hele wereld. Made in Leiden besteedt aandacht aan dit soort bedrijven, die ondanks de economische crisis gewoon blijven doorgroeien. Deze week: een interview met archeoloog en Sidestone Press-oprichter Karsten Wentink. Door: Elfi Buhrs

Made in Leiden

Sidestone Press werd in 2007 opgericht door twee Leidse archeologiestudenten met een nobel streven: wetenschappelijke informatie overal en voor iedereen bereikbaar maken. Vanuit hun studentenkamertjes bouwden ze dit streven uit tot een volwaardige academische uitgeverij waar alle onderwerpen welkom zijn, maar een nadruk wordt gelegd op archeologische en antropologische publicaties. Hun werkwijze staat haaks op die van andere academische uitgevers: auteurs krijgen bij Sidestone Press volledige beschikking over de copyrights en hebben bovendien recht op royalty’s uit de publieke verkoop. Daarnaast zijn alle boeken gratis online te lezen via de website van het bedrijf en Google Books. Met de honderdste titel in het vooruitzicht en een groeiende afzetmarkt blijkt dit concept succesvol. En bovendien uniek: “Ik ben tot nu toe nog geen enkele wetenschappelijke uitgeverij tegengekomen die het ook zo doet”, aldus Wentink.

Strategie

Karsten Wentink

Karsten Wentink

Samen met jaargenoot Corné van Woerdekom begon Wentink zijn bedrijf als reactie op de dominante houding van grote academische uitgevers, die hij vergelijkt met een onderneming als Microsoft: “Veel mensen hebben er een hekel aan, maar kunnen er niet omheen vanwege de monopoliepositie van het bedrijf.” Zo konden publicerende wetenschappers ook niet om de grote uitgevers heen, die hun auteurs veel geld vragen voor het drukken van een boek, geen royalty’s uitkeren en beslag leggen op de auteursrechten. “De boeken verschijnen vaak in kleine oplages en worden voor zo’n honderd euro per stuk in de verkoop gezet. Dus dan heb je als wetenschapper iets moois geschreven, maar wordt het door bijna niemand gelezen.”

Behalve dat auteurs bij Sidestone Press wel hun auteursrechten behouden, hebben ze daar ook veel meer inspraak in de vormgeving van hun boek: “Auteurs hoeven zich bij ons niet te houden aan een vast opmaakstramien”, vertelt Wentink. “We besteden veel individuele aandacht aan de boeken en maken ze zoals de auteur het wil.” Bovendien houdt het bedrijf de publicatiekosten en verkoopprijzen laag door de boeken ‘on-demand’ te printen: een proces dat minder tijd en geld kost dan de traditionele boekdruktechniek. “Omdat wij de boeken met een druk op de knop kunnen leveren, hoeven we maar een beperkt aantal exemplaren op voorraad te hebben. Daardoor lopen we financieel gezien weinig risico en dat zie je terug in de verkoopprijzen.” Volgens Wentink gaat het printen van boeken niet ten koste van de kwaliteit: “De printbedrijven waarmee we samenwerken, gebruiken hoogwaardige machines die tonnen kosten. Daar kunnen we echt wel mooie boeken mee maken.”

Groei

Wetenschappers stonden niet meteen te springen om hun boek door twee onervaren archeologiestudenten te laten publiceren. Daarom besloten Wentink en Van Woerdekom zichzelf op de kaart te zetten met een megaproject: het heruitgeven van een boekwerk uit de 17e eeuw over de historie en archeologie van Noord-Nederland, inclusief uitklapkaarten. “We wilden laten zien dat twee jongetjes in een studentenkamer best mooie boeken kunnen maken”, vertelt Wentink. Hij en zijn collega runden het bedrijf toen nog vanuit een gedeelde MSN-map en hadden samen driehonderd euro in de pot gelegd voor een website en visitekaartjes.

inpakNa een half jaar fotoshoppen en een boekpresentatie in het Kasteel van Coevorden hadden ze hun doel bereikt: het boek sloeg aan, de opdrachten stroomden binnen en binnen een jaar hadden ze meer dan een dozijn titels uitgebracht. Dat aantal is inmiddels verveelvoudigd: “Binnenkort komt de honderdste titel uit en voor 2014 alleen al staan er veertig tot vijftig projecten op de to-do list”, aldus Wentink. Opvallend is dat Sidestone Press nauwelijks iets aan acquisitie hoeft te doen. “Wetenschappers komen met hun specifieke wensen vanzelf bij ons terecht.”

Leiden

Boekenkast van Sidestone Press bij Van Stockum.

Boekenkast van Sidestone Press bij Van Stockum.

Dankzij een snelle groei kon het bedrijf in 2010 naar een volwaardig kantoor verhuizen in het bedrijvencentrum De Framboos, vlakbij station Lammenschans. Een ideale locatie voor Wentink en van Woerdekom: de kantoren daar zijn speciaal voor startende ondernemers gebouwd, waarbij de huur stijgt naarmate een bedrijf groter wordt. Sidestone Press is dat kantoor echter alweer ontgroeid en Wentink zoekt momenteel naar een grotere ruimte. Wel gewoon in Leiden, want de stad is nauw verbonden met het succes van zijn bedrijf. “De archeologische wetenschap is hier erg groot en veel van onze klanten zijn verbonden aan de Universiteit Leiden. Daarnaast hebben we in samenwerking met het Rijksmuseum Volkenkunde een boekenreeks uitgebracht en staan er bij het Rijksmuseum van Oudheden en boekhandel Van Stockum vaste verkooppunten van onze boeken.” Is het bedrijf misschien ook op zoek naar getalenteerde Leidenaren? “We hebben continu een wolk aan zzp’ers om ons heen met uiteenlopende kwaliteiten: van externe vormgevers tot redacteuren en vertalers. Als je iets denkt te kunnen bijdragen aan de publicatie van een boek, kom dan vooral een keer kennismaken.”

Toekomst

Archeoloog David Fontijn presenteert een boek over onderzoek naar grafheuvels op het Kroondomein Het Loo aan Koningin Beatrix.

Archeoloog David Fontijn presenteert een boek over onderzoek naar grafheuvels op het Kroondomein Het Loo aan Koningin Beatrix.

Op dit moment zijn Wentink en zijn partner druk bezig om het Internationale bereik van Sidestone Press te vergroten. Zo is er een samenwerkingsverband met de universiteit van Guadeloupe in de maak en worden hun boeken sinds kort niet alleen in Nederland, maar ook in de Verenigde Staten geprint. Daarnaast zijn ze momenteel bezig met het opzetten van een nieuw printstation in het Verenigd Koninkrijk. Toch heeft de crisis ook Sidestone Press geraakt en is de boekverkoop per titel een stuk magerder dan voorheen. Wentink maakt zich echter geen zorgen. “Ons marktbereik is nu groter. Als we in Nederland even minder verkopen, denk ik ‘soit’… in de VS wonen driehonderdmiljoen mensen.” De optimistische uitgever vindt het juist hoopgevend dat zijn bedrijf in het huidige klimaat toch doorgroeit. “Ik denk dat als de crisis voorbij is, de boel gewoon explodeert.”

Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de beste artikelen