24 juni, 2013

Economie & Werk

Het schooljaar is zo goed als voorbij. Het is de tijd van vervolgkeuzes. Kies je voor mbo, dan is in deze regio ROC Leiden de grootste aanbieder van opleidingen. Maar die gaat gebukt onder slechte beoordelingscijfers én financiële malheur. Bestuursvoorzitter Jeroen Knigge over leren voor burgerschap of arbeidsmarkt en het schoonvegen van de trap. Ambitie genoeg: “Ik wil dat we over vijf jaar het beste ROC van Nederland zijn.”

“Een gebouw met grandeur? Tja, ik had liever gehoord dat je vindt dat dit gebouw onderwijs ademt.” Jeroen Knigge is sinds drieënhalf jaar voorzitter van het college van bestuur van ROC Leiden.

Het gesprek zal over onderwijs gaan. Over de toekomst van de huidige mbo’ers. Over de kunst van het opleiden. Maar op de achtste verdieping van het groene ROC-gebouw aan de Lammenschansweg is de link met het recente verleden nooit ver weg. “We zijn nog steeds bezig om onze financiële situatie op orde te krijgen. En geld dat we opzij moeten zetten voor het vastgoed, kunnen we niet uitgeven aan onderwijs.”

Vergrootglas

Het ROC Leiden telt meer dan 8400 studenten. En meer dan 700 medewerkers.

Knigge ROC Leiden

Een school van die omvang ligt onder het vergrootglas. Zeker als je twee on-Leids grote blikvangers laat neerzetten: één bij station Lammenschans en één bij Leiden Centraal. Ook de negatieve score in de mbo-keuzegids genereerde veel lokale publiciteit. Knigge draait er niet omheen. “We scoren slecht op studenttevredenheid. Lang is hier te weinig aandacht geweest voor het onderwijs en was het management met andere zaken bezig.”

De gevolgen van fusies en schaalvergroting doen zich nog steeds voelen, vooral bij docenten. Knigge: “Ik begrijp heel goed dat er cynisme heerste en nog heerst. Dat willen we wegnemen.” Maar hoewel hij veel met inspecties en accountants overlegt, gaat het Knigge uiteindelijk om de jongeren die bij hem studeren.

'Ik begrijp heel goed dat er cynisme heerste en nog heerst. Dat willen we wegnemen.'

Knigges missie ligt in het verbeteren van het onderwijs. “Toen ik hier begon heb ik een beleidsdocument gemaakt: ‘Van goed naar beter, van beter naar best’, heet het. Mijn ambitie is ROC Leiden het beste ROC van Nederland te maken. Maar dat betekent wel dat alles in dienst moet staan van het onderwijs. Managers en directeuren moeten verstand hebben van didactische strategie. Van de opbouw van een cv. Van kwalificatie-eisen.” Het management moet die ambitie ondersteunen, wil Knigge maar gezegd hebben. En hij selecteert erop. “Een trap veeg je van bovenaf schoon.”

Goede plek

Of de mbo’ers die nu hun diploma halen wel een plekje vinden op de arbeidsmarkt? Moeten we geen paal en perk stellen aan opleidingen die later nauwelijks kans geven op emplooi? Bijna retorisch ROC Leidenstelt Knigge  een tegenvraag: “Leiden we studenten op voor een goede plek in de maatschappij, dus om als burger gelukkig te worden? Of leiden we op voor een plek in het bedrijfsleven?”

Maar het is toch een discussie die speelt. Moet Nederland niet een stop zetten op opleidingen die (bijna) een garantie zijn voor werkloosheid? Knigge: “Eigenlijk moet je de vraag preciezer stellen: leid je op voor specifiek werk? En wie ben ik om te bepalen wat een student later wil doen? Moeten we wel zo strak reageren op veranderingen en wensen van de arbeidsmarkt? Als iemand ervan droomt nagelstyliste te worden, bieden we die mogelijkheid. Niet door nagelstyling als opleiding neer te zetten, maar door nagelstyling binnen een bredere opleiding een plek te geven.”

Moszkowicz

Daar staat tegenover dat juist op de werk/stageplek mbo’ers geïnspireerd raken. “Vraag ik onze studenten op de juridische opleiding wie hun voorbeeld is, dan noemen ze Moszkowicz. Bij de koksopleiding Fagel. Die ambitie is heel goed. Maar mensen in de praktijk van het bedrijfsleven die gepassioneerd over hun vak vertellen inspireren nog meer.”

Om daaraan toe te voegen: “Bij bedrijven heerst een andere dynamiek. Wij moeten veel meer bedrijven naar binnen halen om optimaal – zowel studenten als docenten – te profiteren van hun kennis en ervaring. Daar valt voor ons nog veel te verbeteren: wij zijn nog niet gewend om die relaties te leggen. We zijn nog te intern gericht.”

Lesfabriek

Juist die inspiratie is belangrijk om studenten bij de les te houden. Want bij het ROC komt van alles binnen: jongeren die keurig het vmbo hebben afgemaakt, maar ook jongeren die al vroeg buiten het ROC Leidenreguliere onderwijsmodel terecht zijn gekomen. Lees: hun middelbare school niet hebben afgemaakt. Knigge: “Sommigen zijn niet gemaakt om in een besloten ruimte dingen te leren. Vroeger gingen die zonder diploma werken bij een bedrijf en leerden op de werkplek. Maar op Europees niveau is besloten dat iedereen een diploma moet halen. Dus is het onze taak om de uitval minimaal te laten zijn. We zijn meer dan een lesfabriek. Wij willen mensen de mogelijkheid geven het beste uit zichzelf te halen. Dat mensen hier als attitude krijgen dat ze zich blijven ontwikkelen. We willen ze goed opleiden, maar tegelijkertijd willen we er ook voor zorgen dat ze goede burgers worden.’

Daarvoor gebruikt het ROC het Leids Onderwijs Model. Dat is afgestemd op individuele talenten en mogelijkheden van de student. Samen werken ze in projecten. Ze leren vanuit de beroepscontext en het onderwijs vindt voor een belangrijk deel plaats binnen bedrijven en instellingen. Zo worden ze klaargestoomd voor de arbeidsmarkt, hoewel zo’n 10 procent verder leert op het hbo.

'We willen ze goed opleiden, maar tegelijkertijd willen we er ook voor zorgen dat ze goede burgers worden.'

Vergroten van efficiency

Het is de spagaat van het ROC. Knigge: “Het mbo is in onderwijsland een van de zwaardere takken van sport. En financieel het komt er bekaaid vanaf.”

ROC Leiden metselenNiet dat hij verwacht dat de overheid zijn financiële perikelen oplost. Nee… hij ziet mogelijkheden tot het vergroten van de efficiency. “Het ROC is ontstaan door een reeks fusies. Het idee van fuseren is efficiency vergroten. Het onderwijs is niet meegegaan in die fusies. Meao, mts. Het zijn een soort eilanden gebleven. Procesmatig is veel winst  te halen. Wij willen zoveel mogelijk zaken centraal regelen.” Ook belangrijk voor het steeds beter maken van het ROC is het vergroten van de studenttevredenheid. “Dan gaat het om simpele zaken als: ‘afspraak is afspraak’ en het op orde hebben van het examenreglement”, zegt Knigge.

Onderwijsoog

Het verleden laten rusten lukt voorlopig niet helemaal. Zo is het ROC-gebouw bij Lammenschans dus niet naar de zin van Knigge. “Bij het ontwerp is niet voldoende gekeken met een onderwijsoog. Terwijl je toch zou zeggen dat het daarom moet gaan. Bij het binnenkort te openen ROC-gebouw Level, achter Leiden Centraal, heb ik gelukkig nog een beetje kunnen bijsturen. Daar staat het onderwijs veel meer centraal.” 

Inspireren

Wat Knigges doelen zijn? “Binnen twee jaar moeten we serieuze stappen hebben gezet op het gebied van financiën, onderwijstechnisch en procesmatig. Dan hebben we over vijf jaar bereikt wat ik graag wil: dat men zegt ‘ik wil alleen op ROC Leiden studeren’.”

Knigges eigen rol daarbij? “Ik bemoei me met alle zaken. Heb geen geheimen en de deur staat dag en nacht open. Maar ik verwacht wel dat medewerkers betrokken zijn, inspireren en trots zijn op deze organisatie.”

Veranderen lastig? Wil ‘de politiek’ weer eens wat? Jeroen Knigge geeft zijn mening op dit blog.

Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de beste artikelen