16 april, 2014

Economie & Werk

Een snelkookpan waar ideeën razendsnel worden omgezet in actie. Dat is de waarmaakdag. Donderdag was in Leiden de zesde aflevering van dit evenement, waarvan er jaarlijks tientallen door het hele land plaatsvinden, Zzp’ers helpen er hun startende collega’s bij alles wat bij het beginnen van een eigen bedrijf komt kijken. Van het opzetten van een administratie tot het bouwen van een website of het ontwerpen van een logo. Leiden.nu ging op bezoek en kreeg een inkijkje in een subcultuur die zich de deeleconomie noemt.

Voor de tweede keer op rij is het Leids Universiteitsfonds (LUF) gastheer van een waarmaakdag. De welgestelden van weleer kijken vanuit hun lijst neer op een bontgekleurde ratatouille van post-its, flip-overs, stiften, vlaggetjes, speelgoedpoppetjes en tientallen zzp’ers. Een energiek volkje dat zich bedient van een raadselachtig jargon.

Sociale overwaarde

Het idee van de waarmaakdag vloeit voort uit de ‘durftevragenworkshop’. En dit idee ontstond in 2006 toen de Nijmeegse ondernemers Nils Roemen en Herman Dummer een stand kregen op de Performa-beurs in Utrecht. Ze vroegen bezoekers te vragen wat ze écht wilden. Andere deelnemers dachten mee over deze vragen. En wat bleek? Als je echt durft te vragen, dan is de kans groter dat je krijgt wat je wilt. Want er bleken steeds mensen te zijn die anderen wilden helpen hun droom te realiseren door bijvoorbeeld tips te geven of contacten te delen. Roemer, Dummer en hun volgelingen noemen dit ‘sociale overwaarde‘. Iedereen heeft wel iets over wat de ander tot nut kan zijn.

Winst is voor een nieuwe generatie ondernemers (zie ook: Mensen van nu) niet langer doel, maar middel. Delen is het nieuwe hebben. Geluk is niet te koop. Dat hebben ze wel van de welvarende generatie van hun ouders geleerd. Werk heeft niet langer het doel om geld te verdienen waar vervolgens geluk of plezier mee wordt gekocht. Het werk zelf moet leuk zijn en gelukkig maken en als het even kan de wereld verbeteren. Want in weerwil van Sartre zien ze het geluk vooral in de ander. Ze investeren liever in duurzame relaties dan dat ze geld in een pensioenfonds of een huis stoppen. Het doel van de onderneming anno nu is dan ook maatschappelijke meerwaarde creëren, voorzien in een behoefte. En daarmee is de onderneming in haar oervorm weergekeerd.

waarmaakdag3

CC: Annemiek Scholten

Dat we na veertig jaar verzorgingsstaat nog steeds bereid zijn te delen, blijkt uit het succes van de durftevragenworkshops. Door het hele land vinden er wekelijks meerdere plaats, onder leiding van durftevragentrainers. Deelnemers verlaten deze evenementen met een hoofd vol ideeën. Maar daarmee is niet gegarandeerd dat er ook daadwerkelijk stappen naar het verwezenlijken van de ideeën gezet worden. Daar hebben de Nijmegenaren de waarmaakdag voor in het leven geroepen. Deze dagen moeten de beginnende ondernemers zo ver krijgen dat ze ook echt aan de slag gaan. En daarvoor kunnen ze een dag lang gebruik maken van de diensten van een breed scala aan professionals die samen de assemblagelijn van dromen naar doen moeten vormen. En een vast onderdeel daarvan is een ‘durftevragen powerboostsessie’.

Gangmaken

In 2011 ging de Waarmakerij (de organisatie achter het waarmaakgebeuren) landelijk. In Leiden werd het idee opgepikt door de ondernemers Bas Bakker, Chiara van den Berg, Annemiek Scholten en Marike van IJssel. Mensen die geloven in het delen. “Kennis vermeerdert als je het deelt”, zegt Scholten, adviseur ICT in onderwijs en coach. “Dat is niet alleen geloof, maar een wetmatigheid.” Van den Berg, filmmaker, giveconomist en gangmaker, spreekt van een scene die ze de ‘deeleconomie’ of ‘giveconomy’ noemt.

waarmaakdag4Van den Berg was in 2011 druk bezig met het oprichten van de Gangmakerij. Een club ondernemers die niet alleen geloven in sociale overwaarde maar ook nog in ‘co-creatie’. Na het wegvallen van de Cowork Company richtten zij een flexplek op in Nieuwe Energie. Daar konden ondernemers een gratis werkplek gebruiken. Woningcorporatie Portaal stelde een leegstaande ruimte ter beschikking die de deeleconomen mocht gebruiken zolang zij voor reuring zorgden. De Gangmakerij zou je het epicentrum van de Leidse deeleconomie kunnen noemen en is betrokken bij zaken als de Creatieve Denktank, de Geluksroute, DoeHetNietZelf, Metzonderwerk, Durftevragen en Snoezelkoepel (de Gangmakerij verbindt niet alleen mensen, maar ook woorden). Het idee van de waarmaakdag sloot dan ook naadloos aan bij de missie van de Gangmakers en daarmee werd Nieuwe Energie het toneel van de eerste waarmaakdag. De volgende drie edities verhuisden mee met de Gangmakerij naar De Framboos en de laatste twee waarmaakdagen vonden plaats bij het LUF.

Oriënteren

Deelnemer Vincent Hartog wil een praktijk opzetten als muziekbegeleider en zich richten op kankerpatiënten. “Ik wil weten op wat voor manier ik mij moet profileren, hoe ik mij het best in de markt kan zetten”, zegt hij. Hoe komt hij op de waarmaakdag terecht? “Ik kwam Chiara tegen op de Boeddhistische groep waar ik vaak kom”, vertelt hij. “Ik heb het ook bij de Hub in Amsterdam geprobeerd, maar daar gaan ze er van uit dat je al een stap verder bent. Dit sluit beter aan bij wat ik nodig heb.”

waarmaakdag6Veel van de deelnemers aan de waarmaakdag zijn nog in deze oriënterende fase en scherpen door te praten met andere ondernemers hun ideeën aan. Dat komt misschien ook doordat een aanzienlijk deel wil gaan ondernemen omdat solliciteren hen geen werk oplevert. De onderneming als alternatief voor werkloosheid. Andere deelnemers hebben een vaste baan maar vinden daarin niet de uitdaging die zij zoeken. Vanuit hun financieel zekere positie beginnen ze met iets wat ze echt leuk vinden: een webshop voor jumpsuits of filmpjes maken.

Duwtje in de rug

Janneke Klop was deelnemer van de vorige waarmaakdag. “Ik ging er heen om mijzelf aan te moedigen. En dat is gelukt”, zegt ze. Het was precies wat ze nodig had op dat moment. “Na een vervelende werksituatie liep ik rond met het idee om voor mijzelf te beginnen, maar ik was verder compleet blanco. Ik had nog niks gedaan.” Het idee was lessen Engels te gaan verzorgen voor basisschooldocenten. Zij moeten zelf steeds vaker onderwijs geven in die taal, maar hebben dat veelal niet in hun opleiding meegekregen. Klop denkt als zelfstandig ondernemer maatwerk te kunnen leveren waar grotere bedrijven vaak weinig flexibel zijn.

waarmaakdag5

Inmiddels heeft ze haar bedrijf Spot On! English opgericht en een professionele website laten bouwen. Ze heeft wat eerste ‘toevallige’ opdrachten gedaan en is nu druk bezig met acquisitie. “Het onderwijs is een seizoensgebonden sector. Scholen gaan nu hun cursussen voor volgend schooljaar inkopen”, vertelt Klop. De waarmaakdag heeft vooral voorzien in een duwtje in de rug. Klop is niet alleen maar positief. “Ik vond het aanbod uit balans. Er waren vooral mensen met expertise op het creatieve vlak, maar niemand die me kon helpen met belasting of administratie, terwijl dat juist een grote hobbel voor mij was. Ik kan zelf wel mijn teksten schrijven.”

Harry Potter

Sophie Looijestijn is onverdeeld enthousiast. Ze deed net als Klop mee aan de vorige waarmaakdag. Als startende ondernemer voelde ze zich eenzaam en zocht op de waarmaakdag aansluiting bij haar lotgenoten. “Ik voelde me als Harry Potter die tegen een pilaar oploopt in het station, waar vervolgens een complete wereld achter blijkt te liggen.” Inmiddels levert ze met haar bedrijf Moment van Betekenis ceremonies op maat en helpt ze mensen bij het schrijven van een speech voor bijvoorbeeld trouwerijen. Deze waarmaakdag is zij zelf waarmaker. Ze helpt deelnemers bij het maken van een elevator pitch.

waarmaakdag7

CC: Annemiek Scholten

Deelname aan een waarmaakdag is voor aanstaand ondernemers goed te begrijpen. Zij krijgen veel professionele hulp voor weinig geld (20 euro). Hoe zit dat met de waarmakers? Zijn dit pure altruïsten die het christelijke motto ‘beter te geven dan te ontvangen’ in ere herstellen en gratis hun kennis weggeven? Geven is geen verdienmodel. De puur altruïstische onderneming is geen lang leven beschoren. Waarmakers hebben dan ook allerlei redenen om mee te doen. Sommigen van deze redenen verwacht je eerder van kerk-, moskee- of synagogegangers dan van bezoekers van een netwerkbijeenkomst. Men spreekt van ‘positieve energie’, ‘dagen vol dankbare mensen’ en ‘verbondenheid’. Ook aardsere redenen worden aangedragen, zoals ‘uitbreiding van het netwerk’ en ‘aanscherpen van eigen kwaliteiten’. En sommige waarmakers leuren ter plekke met een gratis dienst in ruil voor inschrijving op een reclamenieuwsbrief van hun bedrijf.

Het moest nu

Wat beweegt Van den Berg? ‘Ik doe dit omdat ik het leuk vind, maar het is ook goed voor mijn bedrijf’, zegt ze. Al sla ik soms te veel om in het geven.” Op dit moment is Van den Berg bezig vier werklozen te coachen bij het opzetten van een eigen sociale onderneming.

waarmaakdag8Ook het LUF heeft redenen om de gastheer te spelen. “Het is een mooie manier om alumni over de vloer te krijgen”, zegt Pie van der Wind van het LUF. “En we kunnen gratis een goed programma bieden.” Deze alumni zijn weer potentiële leden en sponsoren die het fonds nodig heeft om subsidies te kunnen verstrekken aan studenten en wetenschappers.

De waarmaakdagen zijn een groot succes. Aan de zesde Leidse editie doen dertig deelnemers mee. “Aan werving hoefden we dit keer niet te doen”, zegt Van den Berg. Het gaat vanzelf via Twitter en Facebook. Omdat het een landelijke organisatie is, komen mensen vanuit het hele land naar Leiden om hun idee waar te maken. “Ik attendeerde een deelnemer uit Utrecht op een waarmaakdag die volgende week dichter bij huis plaatsvindt. Maar nee, het moest nu.”

Of Van den Berg ook bij de volgende waarmaakdag betrokken is, weet ze nog niet. “Ik zie het per keer”, zegt ze. “Ik denk niet zo na over de lange termijn, maar denk per seizoen wat ik wil geven. Soms komen er dingen op je pad.”

Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de beste artikelen