Leiden zit op een goudmijn.

Leiden is een stad met een indrukwekkend cultureel erfgoed: wetenschap, kunst, en industrieel verleden. En dat is allesbehalve roem uit vervlogen eeuwen: het bijzondere van Leiden is dat zijn cultureel erfgoed direct verbonden is met de dynamiek van de huidige tijd, en dat geldt zeker voor de wetenschap. Leiden zit op een goudmijn. Maar deze stad is nog te veel naar binnen gekeerd en straalt te weinig al het prachtige wat ze te bieden heeft naar buiten uit. Daardoor staat de stad minder sterk op de kaart, trekt zij minder bezoekers en derft aanzienlijke economische voordelen. Gelukkig lijkt het tij te keren: in recente tijden is er een voor deze stad ongekende dynamiek bespeurbaar. We laten een paar belangrijke ontwikkelingen de revue passeren.

Schatten onder aan de Witte Singel

Lange tijd was het voor verreweg de meeste Leidenaren en ook buiten de stad volkomen onbekend welke ongelofelijke schatten er verborgen zijn in diepe kelders aan de Witte Singel: de incunabelen (uiterst zeldzame handgeschreven boeken uit de 9e-15e eeuw) van de Leidse Universiteitsbibliotheek. Terwijl andere steden wel in staat waren buitengewoon zeldzame boekwerken tentoon te stellen, gebeurde er hier in Leiden helemaal niets mee. Tot voor kort. Want nu is er in Museum De Lakenhal in samenwerking met de Universiteit de fantastische tentoonstelling Wereldschatten. Het is maar een klein deel van de hele verzameling, maar ’s werelds meest vooraanstaande musea zoals het British Museum zouden hier al van watertanden!

Erfgoed in ZW-Leiden, waar je naar toe en doorheen kunt

We zijn dus goed op weg met het presenteren van het Leids cultureel erfgoed. We moeten alles op alles zetten om het cultureel erfgoed van Leiden voor te dragen voor de Unesco wereldcultureel-erfgoedstatus, zeker nu de Sterrewacht in combinatie met de Hortus schitterend gerestaureerd is. De status zou dan van toepassing moeten zijn voor het binnenstadsdeel dat Sterrewacht, Hortus, Academiegebouw, Pieterskerk en Kamerlingh Onnes Laboratorium omvat. Er zijn in dat gebied in de loop der eeuwen zoveel wetenschappelijke ontdekkingen gedaan die de wereld in een ander perspectief gebracht hebben, dat Leiden goede kansen heeft op de erfgoedstatus. Een Unesco wereldcultureel-erfgoedstatus zal voor Leiden een enorme opsteker zijn, nu is de tijd rijp. De bezorgdheid dat er dan in dit stadsdeel ‘niets meer kan’ is niet reëel: dwars door de binnenstad van Edinburgh, met Unesco wereldcultureel-erfgoedstatus, wordt thans een tramlijn (daar wel…) aangelegd.

'Stad van Ontdekkingen' gaat eindelijk echt gebeuren

Net als bij de Wereldschatten zijn ook de baanbrekende Leidse ontdekkingen bij velen nauwelijks bekend. Heel vreemd, want in nationale en internationale encyclopedieën, reisgidsen, Wikipedia, enzovoorts, is er veel over te vinden. Maar in de stad zelf vind je er niets over terug, ondanks het motto Leiden Stad van Ontdekkingen. Het toont voor de zoveelste keer aan wat voor een rare stad Leiden is en dat het hoog tijd wordt wat te veranderen.  En dat gebeurt. Met ingang van dit jaar wordt gestart met de aanleg van de Route van Leidse Ontdekkingen. Jarenlang heb ik aan het idee gewerkt en nu wordt de route uitgevoerd in opdracht van het stadsbestuur, met Hans van Oel (directeur Museumgroep) als projectmanager. In totaal zullen 23 Leidse ontdekkingen en doorbraken op een route beginnend bij Naturalis, dwars door het centraal station en de binnenstad en eindigend bij de Sterrewacht, verbeeld worden door kunstwerken (‘exhibits’) ontworpen door Pieter van der Heijden. Het gaat niet alleen om de natuurwetenschappelijke en medische uitvindingen, maar ook om de tulpen van Clusius en de Grondwet van Thorbecke. Dit jaar hopen we de eerste drie, wellicht vijf exhibits te realiseren. We maken daarmee Stad van Ontdekkingen tot een unique selling point van deze stad.

 

Meer bezoekers door meer cultuur

In Leiden is de werkgelegenheidsgroei beperkter dan verwacht mag worden op basis van de bevolkingssamenstelling en de aanwezigheid van grote kennisinstellingen. De positie van Leiden als centrumstad wordt steeds zwakker. Gezien wat Leiden te bieden heeft, zijn de bezoekersaantallen (en daarmee de economische opbrengsten) te laag; dit is des te problematischer daar de bezoekersmarkt een verdringingsmarkt is. Naast de concurrentie van steden als doelbestemming neemt ook de concurrentie bij het aantrekken van jonge mensen toe. Dat is een belangrijke reden waarom Den Haag zo aan de Leidse universiteit trekt! Cultuur is van levensbelang voor een stad. Het Leids cultuurbeleid moet daarom vooral gericht zijn op activiteiten die het economisch draagvlak van de stad, de zichtbaarheid van haar ‘kroonjuwelen’ en de aantrekkingskracht van de stad voor jonge mensen en ondernemers versterken.

Meer cultuur door betere informatie

Leiden moet aan bezoekers en aan de eigen stads- en regiobewoners beter laten zien wat er te doen is: cruciaal is efficiënte informatie (goed te vinden, snel, overzichtelijk, compleet, visueel aantrekkelijk). Daarom led-informatieschermen op centrale locaties, zoals Stationsplein, Stadhuisplein en Breestraat, zodat eenieder als het ware toegestraald wordt wat er in Leiden te doen is op het gebied van theater, concerten, tentoonstellingen, evenementen, congressen. Pas dan heeft cultuurbeleid een zo breed mogelijk effect en zal de stad daar profijt van hebben.

Vorige artikel

Welkom op Leiden.nu

Volgende artikel

Bezuinigen doe je zo!

Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de beste artikelen