30 augustus, 2013

Opinie

Op 24 juni publiceerde Leiden.nu een interview met Jeroen Knigge, bestuursvoorzitter van ROC Leiden. In reactie hierop schreef Huib van Zessen, internetondernemer en eigenaar van één van de grootste studiekeuzenetwerken van Nederland (waaronder HBOstart.nl en MBOstart.nl), onderstaand opiniestuk.

In het interview met Jeroen Knigge dat Leiden.nu op 24 juni publiceerde toont hij zich bijzonder ambitieus. Binnen vijf jaar moet zijn school het beste ROC van Nederland worden. Daarmee stelt hij zich voor een grote uitdaging, want op dit moment is ROC Leiden één van de slechtste MBO scholen van het land (volgens Keuzegids MBO). Een van zijn ambities is het aanpakken van de hoge uitval onder zijn studenten. Het ROA (Maastricht University) heeft onderzocht wat de belangrijkste reden hiervoor zijn. Voor 45 procent van de vroegtijdige schoolverlaters blijkt de belangrijkste reden schoolgerelateerd. Ze ontdekken dat de opleiding inhoudelijk toch niet past bij wat ze willen of dat de opleiding slecht is georganiseerd. Punten waar ROC Leiden nog veel kan verbeteren.

Knigge geeft aan dat hij niet wil sturen in de keuze van studenten. Scholieren moeten hun droom kunnen volgen, ongeacht de kansen op de arbeidsmarkt die aan die droom kleven. Deze visie wordt weerspiegeld in de communicatie over de opleidingen die de school aanbiedt naar toekomstige studiekiezers. Zij moeten het doen met wervende omschrijvingen van wat je er mee zou kunnen. Informatie over hoe groot de kans is dat je ook echt aan de bak komt, wordt zo goed als weggelaten. ROC Leiden biedt opleidingen waarvan de kwaliteit ondermaats is en waarvan de perspectieven op de arbeidsmarkt slecht zijn. Dat wordt duidelijk als je een klein onderzoekje doet.

Opleiden tot werkloosheid

Een goed voorbeeld is de opleiding Leisure & hospitality host. Dit is een driejarige opleiding tot gastheer of –vrouw in de recreatiesector. Wie op de website van ROC Leiden zoekt naar de kansen op werk, vindt onder het kopje ‘loopbaanperspectief’ dat die matig tot voldoende zijn. Voor meer informatie word je doorverwezen naar de website kenwerk.nl (kenniscentrum). Alleen met voldoende geduld en zoekvaardigheden vind je daar een rapport met cijfers uit 2011 die je iets verder helpen. En daar staat dat de kans op werk na het volgen van deze opleiding over het algemeen matig is. Het aantal vacatures daalt en de concurrentie neemt toe. De website kansopwerk.nl, die haar informatie van de kenniscentra ontvangt, is stukken eenvoudiger te gebruiken. Daar vind je (veel sneller) dat de kans op werk matig tot gering is.

Of neem de opleiding Manager verkoper reizen. Een opleiding in de toeristische sector. De website laat informatie over de arbeidsmarkt achterwege, maar volstaat met een verwijzing naar de website kenwerk.nl. Na een tweede moeizame zoektocht lees je in een rapport dat het aantal vacatures sterk daalt en de arbeidsmarktperspectieven matig zijn. De website kansopwerk.nl laat eenzelfde beeld zien. Bij beide opleidingen is het onwaarschijnlijk dat de zestienjarige studiekiezer er goed geïnformeerd aan begint.

Slechte kansen

Kansopwerk.nl geeft een helder inzicht in arbeidsmarktperspectieven van opleidingen. Voor de opleiding Medewerker ICT beloven die niet veel goeds.

Maar het kan nog gekker. Het ROC Leiden biedt de opleiding Medewerker ICT. In tegenstelling tot de heersende gedachte dat er veel werk is in de ICT (en dat suggereert ROC Leiden ook op de website), zijn de kansen op een baan na het volgen van deze opleiding gering. Ze krijgen van kansopwerk.nl een 1 uit 5. In deze jonge sector is de vervangingsvraag laag, weinig mensen gaan al met pensioen. Daar komt nog eens bij dat de ICT opleidingen van het ROC Leiden tot de slechtste van Nederland horen. De Keuzegids MBO geeft de opleidingen een dikke onvoldoende (43 uit 100). De opleiding biedt dus niet alleen slechte kansen op de arbeidsmarkt (die worden verzwegen), maar is ook nog eens ver onder de maat.

Concurrentie

Dit is niet het enige. Tussen verschillende ROC’s in Leiden wordt geconcurreerd met opleidingen die én slecht aansluiten bij de arbeidsmarkt én van lage kwaliteit zijn. Een goed voorbeeld is de opleiding Medewerker marketing en communicatie die zowel bij het ROC Leiden als het ID College (in Leiden) te volgen is. Van de Keuzegids krijgen de economie-opleidingen (waaronder Medewerker marketing en communicatie) van beide scholen een onvoldoende en behoren tot de slechtste van Nederland (ROC Leiden: 45 van de 100 en ID College: 54 van de 100). Recent is opleiding van het ID College in Woerden door de onderwijsinspectie op de vingers getikt wegens onvoldoende examenkwaliteit en kwaliteitsborging. Al is de opleiding in Leiden toen niet getoetst, het is wel de zelfde school.

De opleiding Directiesecretaresse kun je volgen aan het ROC Leiden en het ID College. Ook deze opleiding valt onder de categorie economie-opleidingen in de ranking van de Keuzegids en de kwaliteit is dus laag. Volgens kansopwerk.nl is het perspectief op de arbeidsmarkt gering. Dat is de laagst mogelijke score die de website aan opleidingen toekent. In Leiden spant de opleiding Helpende Zorg en Welzijn de kroon. De opleiding wordt in onze stad op drie plekken aangeboden (ID College, ROC Mondriaan en ROC Leiden). Het arbeidsmarktperspectief is matig in onze regio (en gering in andere gebieden). De opleidingen in de categorie Zorg en Welzijn van de Keuzegids van de drie scholen blinken niet uit in kwaliteit (respectievelijk: 60, 60 en 55 van de 100).

En zo kun je nog wel even doorgaan, maar het idee moge duidelijk zijn. In Leiden beconcurreren publieke onderwijsinstellingen elkaar om studentenaantallen met kwalitatief mindere opleidingen die opleiden tot werkloosheid. We moeten ons ernstig afvragen of we dat willen.

Baanzekerheid

Natuurlijk moeten studenten kunnen kiezen voor de opleiding van hun dromen (zoals Knigge het graag ziet), maar dan moeten zij deze keuze weloverwogen kunnen maken. En in deze overweging is, zeker in tijden van crisis, informatie over kansen op werk van groot belang. Daarbij is er niets mis met een keuze voor baanzekerheid. Wellicht niet zo romantisch, maar wel verstandig. Het ROC Leiden maakt juist dat lastig. Want voor opleidingen met een prima vooruitzicht als Servicetechnicus Installatietechniek of MBO-Verpleegkundige is het eveneens bijna onmogelijk om te vinden hoe groot je kansen zijn. Een studiekiezer die een ICT opleiding voor ogen had, zal door betere voorlichting misschien een opleiding in de techniek gaan doen. Daar zijn de kansen goed.

Goede kansen

Er bestaan genoeg MBO opleidingen met goede arbeidsmarktperspectieven.

Voor een aantal opleidingen geldt dat er te veel opleidingsplekken in Nederland zijn, waarvan het arbeidsmarktperspectief ook na de crisis waarschijnlijk niet zal veranderen. Reisbureaus zullen niet ineens massaal hun deuren openen en concurrentie met ICT-ers uit India of Oost-Europa kunnen wij niet aangaan. We zijn nu eenmaal geen lagelonenland. Daarom zou ROC Leiden (maar ook andere ROC’s) een aantal opleidingen moeten sluiten en zich beperken tot de opleidingen waarvan de kwaliteit en de perspectieven gewaarborgd kunnen worden. En die heeft ROC Leiden wel degelijk. De opleiding Chemisch-fysisch analist krijgt een ruime voldoende van de Keuzegids en geeft voldoende kansen op werk.

Laat de opleidingen waarvan het arbeidsperspectief bedroevend is over aan de onderwijsinstellingen die in ieder geval kwaliteit kunnen bieden. Dit beperkt het aantal plekken en omdat MBO-ers het liefst in de eigen regio studeren, zullen zij eerder kiezen voor een opleiding die betere perspectieven heeft. Zo helpen wij de studiekiezer om een verstandige keuze te maken en krijgt Nederland de mensen met MBO-diploma’s waar we wel op zitten wachten.

En als het echt je droom is om ooit bij een reisbureau te werken (zelfs als je weet wat de kansen zijn), dan heb je daar echt wel wat extra reistijd voor over.

Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de beste artikelen