De puzzel die StemWijzer heet

13 februari, 2014

Stad & Politiek

Hij staat online, de StemWijzer voor Leiden. Parkeren, wegen naar en langs de stad en bescherming van het spaarzame groen zijn vanzelfsprekende thema’s die aan de orde komen. De StemWijzer adviseert de Leidse kiezers bij het maken van de stemkeuze voor de gemeenteraadsverkiezingen. Maar hoe komt die stemwijzer tot stand?

De StemWijzer is een product van ProDemos, een organisatie die zowel de rondleidingen op het Binnenhof als docentendagen organiseert. ProDemos geeft voorlichting over alle aspecten van de staatsinrichting van Nederland. En maakt dus ook, net als voor veel andere gemeenten, de StemWijzer voor Leiden. In het hele land werd deze bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen door 1,35 miljoen mensen ingevuld, en dat was 25 procent van de kiesgerechtigden in deelnemende gemeenten.

Klus voor het laatste moment

Het maken van die stemwijzers – zo’n 50 voor de gemeenteraadsverkiezingen op 19 maart – is altijd een klus voor het laatste moment. Politieke partijen moeten al bezig zijn met de campagne en een idee hebben over hun politieke programma voor de volgende vier jaar.

kriebels rijnlandrouteEn als er in drie maanden 50 stemwijzers moeten worden gemaakt, kan ProDemos niet alleen uit eigen medewerkers putten, maar zet het ook freelancers in. Met die ervaring, en het doorbladeren van partijprogramma’s zijn de grote thema’s van de Leidse verkiezingen te voorspellen: parkeerbeleid, Rijnlandroute en Oostvlietpolder, een doorgaande route aan de oostkant van de stad, de inrichting van de Breestraat. Veel thema’s op het gebied van verkeer en ruimtelijke ordening dus.

Van integratie tot financiën

In het maken van de lokale stemwijzers hebben de politieke partijen een flinke stem. In een workshop moeten zij aangeven waar het in de gemeentepolitiek over gaat. Waarover verschillen zij van mening? In de stemwijzer wil ProDemos de politiek over de hele breedte aan bod laten komen.kriebels p-garages Dus behalve over bereikbaarheid en ruimtelijke ordening zal het in de stemwijzer ook gaan over het betrekken van burgers bij beleidsprocessen en de politiek, over openbare orde en veiligheid, onderwijs en cultuur, over welzijn, volksgezondheid en sport, over economie en financiën, over integratie en inburgering, over sociale zaken en werkgelegenheid, over volkshuisvesting en over milieu en recreatie.

 

Ga je verkeerd gestalde fietsen veel vaker verwijderen, dan kun je bijvoorbeeld minder menskracht zetten op parkeercontrole.

Van zestig naar dertig stellingen

Naar aanleiding van workshop en een analyse van verkiezingsprogramma’s maakt een redacteur van ProDemos een lijst met ongeveer zestig stellingen. De lokale partijen vullen die in. En daar blijven er uiteindelijk dertig van over die de verschillen van de politieke partijen blootleggen én het hele terrein bestrijken waar de gemeentepolitiek over gaat. Een grote puzzel dus.

Stellingen moeten in eenvoudige taal zijn opgesteld, zodat iedereen ze kan begrijpen. Al het beleidsjargon wordt zo geschrapt. Woorden als stimuleren en faciliteren moeten concrete invulling krijgen. Zo wordt faciliteren: het beschikbaar stellen van werkruimte of organiseren.

 

Programma's vaak beleidsmatig geformuleerd

Klinkt eenvoudig? Dat is het zeker niet altijd. Lokale politici meten zich graag een oordeel aan over thema’s waar ze geen of beperkt zeggenschap over hebben. Denk aan provinciale wegen (Rijnlandroute), waar vooral – de naam zegt het al – de provincie het voor het zeggen heeft. Maar die horen eigenlijk niet in een gemeentelijke stemwijzer thuis. Tenzij je de kiezer een stem wil geven over hoe de gemeente zich moet opstellen tegenover de provincie.

Wat het maken van stellingen ook lastig maakt is dat partijprogramma’s vaak erg beleidsmatig zijn geformuleerd, zodat daaruit een concrete stelling halen een hele kunst is. Daarnaast is het belangrijk dat ook het onderscheid tussen linkse en linksere partijen en rechtse en rechtsere partijen zichtbaar wordt. En dat niet iedere kiezer via de stemwijzer uitkomt bij partijen aan de uitersten van het politieke spectrum.

Wel meer, niet minder

En het vierde struikelblok voor de stellingenmaker is dat partijen vaak meer willen van het een, maar kriebels thuiszorgniet aangeven wat dan wel wat minder kan. Gemeentelijke financiën staan onder druk. Het geld dat je uitgeeft aan het ene politieke speerpunt, zal ten koste moeten gaan van het andere. Ga je verkeerd gestalde fietsen veel vaker verwijderen, dan kun je bijvoorbeeld minder menskracht zetten op parkeercontrole. En meer geld voor aanleg of onderhoud van sportvelden, kan dan ten koste gaan van het onderhoud van stedelijk groen. Het zijn de partijen in het midden, vaak de partijen die door de jaren heen het stadsbestuur vormen, die in hun verkiezingsprogramma’s aandacht hebben voor de verhouding hoeveel geld eruit gaat en hoeveel er binnen komt.

Lokale politici meten zich graag een oordeel aan over thema’s waar ze geen of beperkt zeggenschap over hebben.

Gratis bier

En zo kan er een lijst stellingen ontstaan die te veel ‘gratis bier’ beloven, zoals de Eindhovense wethouder Staf Depla de groslijst met stellingen van ProDemos beschreef. Stellingen waar bijna iedereen voor is. Immers, iedereen wil meer groen in zijn gemeente, betere bereikbaarheid etcetera. Waarop directeur Kars Veling van ProDemos antwoordde dat de stellingen uit de verkiezingsprogramma’s zijn gehaald. En daarin staat in Eindhoven kennelijk niet wat er dan minder moet.

En al dat ‘gratis bier’ kan echt niet worden betaald door stijging van de onroerendezaakbelasting – één van de weinige inkomstenbronnen van de gemeente waar ze zelf over gaat. Want alle partijen in Leiden zijn tegen stijging daarvan. Althans, met meer dan de inflatie.

Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de beste artikelen