07 december, 2013

Wetenschap & Kennis

Muziek schrijven voor de gitaar is nog niet zo makkelijk. Vooral omdat een goede notatiemethode ontbreekt. Gitarist en componist Marlon Titre ontwikkelde in zijn promotieonderzoek een nieuw model voor het componeren van gitaarmuziek. Net als 300 anderen verdedigt hij dit jaar zijn proefschrift aan de Universiteit Leiden, en deze week is hij onze dr.Leiden.nu. Door: Marieke Epping.

Promoveren in de muziek, kan dat?

”Dat is inderdaad best bijzonder, Leiden is een van de weinige plekken in West-Europa waar dit kan. Er is een relatief nieuw programma, docARTES, waarin verschillende muziekinstituten en universiteiten uit Nederland en België samenwerken. Je begint dan met twee jaar lang maandelijkse sessies aan het Orpheus Instituut in Gent, waarna je aan je proefschrift gaat werken en uiteindelijk kunt promoveren in Leiden.”

En waar ging jouw promotieonderzoek over?

”Kort gezegd heb ik onderzocht hoe je goed muziek kunt schrijven voor de gitaar. Wanneer je voor een orkest of een piano muziek wilt schrijven, dan is dat goed te doen: er zijn handboeken voor en je krijgt er op het conservatorium les in. Maar voor de gitaar is dat lang niet zo goed uitgewerkt: daar zijn geen handboeken voor, en eigenlijk geen goede manier om de compositie op te schrijven. Daardoor benut een componist vaak niet het gehele potentieel van de gitaar. Ik heb gezocht naar een manier waarop dit beter kan.”

Hoe heb je dat onderzoek uitgevoerd?

”Dat was nog best lastig. Ik heb andere studies gelezen over dit onderwerp, en interviews met componisten. Maar erg veel om op voort te borduren was er niet. Ik kreeg een ingeving toen ik een interview las met de zangeres Björk. Zij vertelde dat ze bij het werken aan een nieuw album altijd eerst een ‘library of sounds’ opbouwde, met alle geluiden die ze wilde gebruiken. Toen dacht ik: als ik dat nou maak voor de gitaar, een bibliotheek met alle mogelijke  geluiden. Ik ben al mijn partituren door gaan spitten naar gitaargeluiden, zowel bekende als ongewone. Om een lang verhaal kort te maken, ontdekte ik hierin drie typen geluiden. Enkele noten, die noemde ik ‘sounds’, horizontale of verticale combinaties van klanken, die ik cellen noemde, en langere passages, de texturen. Horizontale combinaties van klanken zijn korte passages van een paar noten. Verticale combinaties van klanken zijn intervallen of akkoorden. Dat zijn de drie basiselementen die ik heb gebruikt in mijn model voor het klankpotentieel van de gitaar: de Sound-Cell-Texture keten.”

Was het interview met Björk voor jou een Eureka-moment?

”Ja, dat was het zeker. Maar ik had nog een tweede moment waarop ik dacht: ik heb het. Dat was toen ik me realiseerde dat ik mijn model niet alleen kon gebruiken voor de analyse, maar ook voor het uitleggen van gitaarmuziek.  In feite heb ik in mijn onderzoek een nieuw vocabulaire ontwikkeld, een nieuwe manier om te praten over gitaarmuziek voor componisten en gitaristen.”

Tot slot: wat heb jij met Leiden?

”Wat ik heb met Leiden, is dat je er kunt promoveren in de muziek. Dat vind ik natuurlijk fantastisch! En ik heb familie die in Leiden heeft gestudeerd. Dus toen ik in de laatste fase van mijn proefschrift hier veel rondliep, vond ik het erg leuk om op plekken te komen die ik herkende.”

Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de beste artikelen