22 september, 2013

Wetenschap & Kennis

Na een opgraving in het voorjaar die slechts één poot van een Tyrannosaurus rex opleverde (maar wel vier Triceratops skeletten), hadden wetenschappers van Naturalis eerder deze maand meer succes. Samen met het Amerikaanse Black Hills Institute groeven ze een heuvel op een boerderij in de staat Montana af. Hierbij kwamen bijzonder goed geconserveerde botten naar boven van het grootste vleesetende landdier dat de aarde ooit gekend heeft. Tot Naturalis de financiering rond heeft, blijft de Leidse T. rex nog in de VS.

Bijna compleet

Paleontoloog Anne Schulp van Naturalis op de opgraving van de Leidse T. rex.

Helemaal compleet is het skelet niet. “De handen en voeten ontbreken”, vertelt paleontoloog Anne Schulp. Hij is na de opgraving weer terug in Nederland. “In iedere voet zit tien procent van het totaal aantal botten in het lichaam. De 100 procent halen we niet. Hoeveel we precies hebben, kunnen we pas zeggen als we alles hebben uitgeprepareerd. We weten wel dat het een van de meest complete skeletten van de T. rex in de wereld is.”

Het skelet mag dan niet compleet zijn, het vertelt al een heel verhaal. Schulp vertelt: “Het dier is 66 miljoen jaar geleden aan het eind van het droge seizoen doodgegaan. Knaagsporen op de botten laten zien dat het kadaver is aangevreten door kleine aaseters. Vervolgens zijn de botten tijdens het regenseizoen door het water een stukje verplaatst en daar begraven onder het zand. Op het skelet zitten sporen van een meer dan bewogen leven: geheelde botbreuken, sporen van een kaakinfectie en een beet van een andere T. rex in de nek.”

Schulp heeft sterke aanwijzingen dat het om een oud vrouwtje gaat. Hij legt uit: “Het skelet heeft robuuste botten. Eerder onderzoek heeft aangetoond dat T. rex skeletten in twee groepen te verdelen zijn: met dikke en met dunne botten. In de dikke botten van andere exemplaren zijn eerder kalkresten aangetroffen. Net als vogels parkeerden de vrouwtjes kalk in hun botten voor de aanmaak van eieren. Daarnaast heeft ze ten opzichte van eerder gevonden exemplaren een erg grote schedel en moet ze dus een oude dame zijn geweest. We denken dat ze 28 tot 29 jaar was.”

Prijskaartje

Wanneer het dier naar Leiden verhuist, is nog niet duidelijk. De botten zijn per vrachtwagen vervoerd naar het laboratorium van het Black Hills Institute in South Dakota. Ze liggen daar te wachten tot Naturalis de financiering rond krijgt. Want aan de T. rex hangt een stevig prijskaartje. In de VS is alles wat uit de grond komt eigendom van de grondeigenaar. Naturalis moet naar schatting 7,5 miljoen euro betalen aan de boer. En daarmee is het museum er nog niet. Schulp: “We moeten het beest nog prepareren, monteren en plaatsen. Daar zoeken we nog fondsen voor.”

Schulp vindt de investering in het skelet het geld meer dan waard. “Dit skelet wordt het centerpiece in ons nieuwe museum, maar levert óók veel nieuwe wetenschappelijke informatie op. We hebben nu alleen maar plantenetende dinosaurussen en daar moet een grote vleeseter bij”, meent Schulp. Het nieuwe Naturalis, dat in 2017 de deuren opent, krijgt een grote dinozaal waar naast de T. rex ook andere nieuwe dino’s komen te staan.

Een veel goedkopere plastic versie is voor Schulp geen optie. Hij zegt: “Stel je voor dat je naar het Rijksmuseum gaat en je daar alleen reproducties ziet. Dan wil je je geld terug. Er zijn genoeg redenen om voor een plastic exemplaar te kiezen. Dat is makkelijker te monteren, je kunt er gaten in boren, staal binnendoor trekken en het beest waanzinnige houdingen geven. Het zou ook veel goedkoper zijn, maar het heeft nooit geleefd.” Helemaal echt zal het tentoongestelde skelet overigens niet zijn, want de ontbrekende delen zullen worden aangevuld met plastic onderdelen.

Media

De zoektocht naar de T. rex is vergezeld door een grote mediacampagne. Op de website van Naturalis was een dagelijkse update te vinden en ook National Geographic volgde de opgraving op de voet. Toen de eerste poging mislukte, was de hele wereld daar getuige van. Schulp heeft daar geen spijt van. “Ik vind onze aanpak volkomen logisch. We hadden goede kansen dat er een heel skelet zou liggen. Daarnaast willen we het hele verhaal vertellen. Het ging een paar dagen goed en toen hield het op. Anderhalve week hadden we dagelijks een live verbinding met het publiek in Leiden. Dat was steeds volle bak. De T. rex spreekt enorm tot de verbeelding. Kinderen krijgen er glimmende oogjes van. Het dier kan een nieuwe generatie enthousiast maken voor de natuur en de natuurwetenschappen.”

Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de beste artikelen