08 juli, 2013

Wetenschap & Kennis

Eindelijk mooi weer. Reden voor veel mensen om een terrasje te pakken of verkoeling te zoeken aan zee of op het water. Of de luchtkwaliteit te meten. Want vandaag is de hemel boven Nederland eindelijk blauw en kan de eerste officiële meetdag van het iSPEX-project doorgaan. Duizenden Nederlanders in heel het land fotograferen de lucht en doen zo mee aan een massaal wetenschappelijk onderzoek.

iSPEX

In de afgelopen maanden zijn 10.000 iSPEX opzetstukjes verspreid. Deze opzetstukjes maken samen met een speciale app van een iPhone een meetinstrument waarmee je de luchtkwaliteit kunt meten. Dat doe je door foto’s te maken van de lucht terwijl je de telefoon met opzetstuk beweegt. Dit levert een kleurcode op: bruin voor niet helder en blauw voor heel helder. Het apparaatje werkt onder andere met de polarisatie van het licht. Dit is ook met een polaroid zonnebril te testen door ermee naar de lucht kijken en je hoofd te bewegen. Hoe minder fijnstof in de lucht, hoe meer de lucht van kleur verandert. Hoog in de bergen, waar de lucht schoon is, is het verschil heel groot, in een stad als Peking zul je geen verschil zien.

Vandaag vinden twee meetmomenten plaats: tussen 8:00 en 10:00 uur en tussen 16:00 en 18:00 uur. Het eerste meetmoment zit er dus al op. Frans Snik, sterrenkundige van de Universiteit Leiden en leider van het project, volgt de meting op de voet vanuit een KNMI weerstation in Cabauw. ‘Vanmorgen vanaf acht uur begonnen de metingen binnen te stromen. Een per seconde. Dat was fantastisch!’ Op de website van iSPEX zijn live de laatste metingen te volgen. Inmiddels zijn er ruim 3.000 metingen binnen en de teller loopt nog. Wie de kaart wil bekijken, moet wel wat geduld hebben, want de servers van het project draaien overuren.

Stadhuisplein

De eerste resultaten leveren een mooi plaatje op. Op het stadhuisplein zijn bijvoorbeeld drie stipjes te zien. Hier maten vanmorgen burgemeester Henri Lenferink, rector magnificus Carel Stolker van de Universiteit Leiden en decaan van de faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen Geert de Snoo de helderheid van de lucht. Op de kaart is ook te zien dat het apparaatje zich over vrijwel heel Nederland heeft verspreid. Ook is te zien dat de meeste metingen binnenkomen uit de grote steden en dan vooral de Randstad. Maar ook in het buitenland staan stippen. Op populaire vakantiebestemmingen als Oostenrijk, Zuid-Spanje en de Canarische Eilanden wordt gemeten, maar ook in Singapore en het Australische Brisbane. Samen kleuren de metingen de kaart van Nederland vooral blauw, groen en geel. ‘‘Dit betekent dat de lucht boven Nederland gemiddeld helder is. Het lijkt erop dat buiten de steden en de Randstad het iets helderder is. Maar dit gaan we de komende maanden uitgebreid analyseren’’, licht Snik de voorlopige resultaten toe. ‘‘De bruine stippen op de kaart zijn vooral het gevolg van lokale bewolking.’’ Doel van deze eerste meetdag is vooral de methode testen. Snik werkt samen met zijn collega’s aan het kalibreren van de methoden. Ze meten in Cabauw met de iSPEX maar ook met meer geavanceerde methoden. Over een paar maanden zal blijken hoe nauwkeurig dit soort massale metingen zijn. Snik: ‘‘Als blijkt dat het werkt, moeten we onszelf opnieuw uitvinden. We zullen dan op zoek moeten naar nieuwe middelen waarmee we deze methode vaker kunnen gaan toepassen. De eerstvolgende meting zal in september plaatsvinden, als iedereen weer terug is van vakantie.’’

Vanmiddag is van 16:00 - 18:00 uur het tweede meetmoment.

Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de beste artikelen