25 september, 2013

Wetenschap & Kennis

De promotie is het toegangsticket tot iedere wetenschappelijke carrière. Vier jaar lang onderzoek doen naar een wetenschappelijke vraag, een proefschrift schrijven en verdedigen. Dan mag je jezelf doctor noemen. Leiden.nu interviewt iedere week een promovendus van de Universiteit Leiden. Deze week: Esther van Eijk. Zij deed onderzoek naar familierecht in Syrië, waar elke religie haar eigen rechtbank heeft. Door: Marieke Epping

Waarom familierecht in Syrië?

“Familierecht is sterk op religie gebaseerd, dat trok mij erg aan. En Syrië was een witte vlek op het gebied van familierecht, er was nog bijna niets over gepubliceerd. Het bijzondere in Syrië is dat het officieel een seculiere samenleving is, maar wel elke religieuze gemeenschap haar eigen rechtbank heeft. De algemene wet is gebaseerd op het islamitische familierecht, maar op bepaalde terreinen zijn christenen en joden vrijgesteld van deze wet en passen zij hun eigen familierecht toe.”

Wat heb je onderzocht?

“Ik ben eigenlijk met een heel open vraagstelling naar Syrië gegaan: hoe ziet het familierecht er daar uit, hoe is het ingericht? Het heeft niet veel zin om met een heel vastomlijnd plan naar een land als Syrië te gaan, het pakt toch altijd anders uit. Mijn eerste idee was om alleen het familierecht in islamitische rechtbanken te onderzoeken, maar een bevriende advocaat had ook contacten bij de katholieke en Grieks-orthodoxe rechtbank. Hierdoor kon ik uiteindelijk een vergelijking tussen deze gemeenschappen maken.”

Wat was je grootste Eureka-moment?

“Een van de rechtszaken die ik bijwoonde in de Grieks-orthodoxe rechtbank betrof een jong stel dat wilde scheiden. De vrouw beschuldigde de man ervan dat hij ‘geen man zou zijn’: dat het huwelijk niet geconsumeerd was. Vervolgens stond de man woedend te zwaaien met een plastic zak met een doek. Ik vroeg wat het was, en het bleek het laken van de huwelijksnacht te zijn. Ik kende dat alleen uit de moslimgemeenschap en het was voor mij echt een eye-opener dat deze christelijke man dit ook zo belangrijk vond: zoveel verschillen de religies dus helemaal niet. Uiteindelijk is dat ook een van mijn conclusies, dat er veel overeenkomsten zijn tussen het familierecht in de verschillende religieuze gemeenschappen.”

Wat hebben we aan jouw onderzoek?

“Ten eerste weten veel mensen niet dat er ook christenen in Syrië wonen, zo’n 10 procent van de bevolking. Daarnaast laat mijn onderzoek zien dat ons idee dat christenen ‘net als wij zijn’, dat ze lijken op ons als westerlingen, niet klopt. Cultuur blijkt veel meer te bepalen hoe het familierecht is ingericht dan religie, en cultureel staan de christenen in Syrië veel dichter bij Syrische moslims.”

“Bovendien laat ik in mijn proefschrift ook zien hoe het familierecht is ingezet in politieke strijd, ook in het huidige conflict. Hoe het regime omgaat met het familierecht laat de positie van minderheden zien in het multireligieuze Syrië, en hoe het eruit komt te zien na het conflict zegt veel over wat hun positie in de toekomst wordt.”

Wat ga je nu doen?

“Ik ga de komende twee jaar bij de Universiteit van Maastricht onderzoek doen naar het voorkomen van huwelijkse gevangenschap in Nederland. Maar uit Leiden zal ik niet weg gaan, niet alleen omdat ik veel onderzoek in de Randstad zal doen, maar ook omdat ik inmiddels verknocht ben geraakt aan de stad. Ik kom er niet voor niets na al mijn reizen telkens weer terug!”

Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de beste artikelen