Leiden is een stad van wetenschap en kennis pur sang. Verleden, heden én toekomst van de stad zijn er onlosmakelijk mee verbonden. Hier een korte introductie.

De Leidse wetenschappers Heike Kamerlingh Onnes en Johannes Diederik van der Waals, beiden Nobelprijswinnaars

De Leidse wetenschappers Heike Kamerlingh Onnes en Johannes Diederik van der Waals, beiden Nobelprijswinnaars. (c) Wikimedia Commons

Al sinds 1575 kent de stad een universiteit, de oudste van Nederland. Als dank voor het verzet tegen de Spanjaarden bood Willem van Oranje de stad een keuze: óf tien jaar vrijstelling van belasting, óf een universiteit. De Leidenaren kozen voor het laatste en kregen op 8 februari hun universiteit. Van die keuze heeft de stad geen spijt gekregen.

Overal in Leiden vind je de sporen van een roemruchte wetenschappelijke geschiedenis. Het Kamerlingh Onnesgebouw en het Lorentzintstituut dragen de namen van twee van de dertien Nobelprijswinnaars die in Leiden werkten. Minder in het oog springend zijn de handtekeningen van mensen als Albert Einstein, Marie Curie en Niels Bohr op de gastenkamer van het Ehrenfesthuis die je herinneren aan wetenschappers die de wereld veranderden. Zo ook de namen van straten, pleinen en scholen.

Topwetenschap

Xander Tielens is een van de vijf Leidse wetenschappers die de afgelopen jaren een Spinozapremie kregen.

Xander Tielens is een van de vijf Leidse wetenschappers die de afgelopen jaren een Spinozapremie kregen. (C) NWO

438 jaar na de oprichting van de universiteit is de Leidse wetenschap nog steeds springlevend. Neem de NWO-Spinozapremie. In de afgelopen vier jaar werden deze Nobelprijzen van Nederland veertien keer uitgereikt. Vijf daarvan gingen naar Leidse wetenschappers. Ook veel grote Europese subsidies komen hier terecht. Zo kreeg Corinne Hofman (hoogleraar archeologie Caribisch gebied) vijftien miljoen euro voor haar Nexus 1492 project (deze beurs werd aan slechts elf Europese onderzoeken toegekend). In januari kregen Leidse onderzoekers 2,4 miljoen euro voor een onderzoek naar de uitbreiding van de Europese Unie. En deze week werd 2,5 miljoen euro toegekend aan een onderzoek naar het kweken van een stukje menselijk hart. De Universiteit Leiden scoort dan ook hoog in de internationale ranglijsten van universiteiten en behoort tot de top van ons land.

Studentenstad

De aanwezigheid van de Universiteit, de Hogeschool en ROC Leiden maakt van Leiden een echte studentenstad. Steeds meer mensen gaan er studeren en storten zich in het Leidse studentenleven, dat vooral beroemd is om de actieve verenigingen. Vorig jaar telde Leiden 36.412 studenten: 19.328 in het wetenschappelijk onderwijs, 8.626 in het middelbaar beroepsonderwijs en 8.458 in het hoger beroepsonderwijs. Vooral het aantal studenten in het hoger beroeps- en wetenschappelijk onderwijs steeg de afgelopen jaren flink.

Dat Leidenaren gemiddeld hoog zijn opgeleid, is met al die kennisinstellingen niet zo verwonderlijk. 52 procent van de Leidenaren is hoogopgeleid en slechts 15 procent laag. Daarmee is Leiden de op twee na hoogst opgeleide stad van Nederland. Alleen in Utrecht en Amsterdam wonen relatief meer hoogopgeleiden. Leidse alumni doen het goed in de wereld. Zo studeerden vijf van de bewindslieden in het kabinet Rutte-II in Leiden.

Werk

Ook voor de Leidse economie zijn de kennisinstellingen van groot belang. In Leiden werken 8.814 mensen in het onderwijs. Dat is goed voor 14 procent van de totale werkgelegenheid in de gemeente. Daarnaast zijn instellingen en bedrijven in de gezondheids- en welzijnszorg goed voor 26 procent van de werkgelegenheid. Deze sector profiteert van de innovaties die kennisinstellingen als het LUMC doen en is zodoende aanzienlijk groter dan in de rest van het land (17 procent).

Door al het hoogopgeleid personeel heeft Leiden een grote aantrekkingskracht op bedrijven. Tussen het station en de A44 is in de afgelopen decennia een groot bedrijventerrein ontstaan: het Bio Science Park. Met 15.000 werknemers in meer dan 85 voornamelijk biotechnologische bedrijven is het Bio Science Park het grootste lifesciences-kenniscluster van Nederland. Leiden is een van de topregio’s van Europa op dit gebied.

Museumstad

Naturalis, het grootste museum van Leiden, trok in 2011 267.061 bezoekers.

Naturalis, het grootste museum van Leiden, trok in 2011 267.061 bezoekers. (C) Naturalis

De Leidse kennisinstellingen zijn allang geen ivoren torens meer waar alles achter gesloten deuren blijft. In Leiden kun je zoveel wetenschap en kennis consumeren als je wilt. Museumstad Leiden telt veertien musea, waaronder vier rijksmusea. Met activiteiten als de Museumnacht en de Museum Jeugd Universiteit maken zij wetenschap toegankelijk, begrijpelijk en aantrekkelijk voor iedereen. De zeven grootste musea trokken in 2011 857.000 bezoekers. In 2005 waren dat er nog 569.000.

Ook buiten de musea vind je steeds vaker activiteiten rondom wetenschap en kennis. Recent werd Raamsteeg 2 geopend. Hier kun je maandelijks terecht voor evenementen op het raakvlak van kunst en wetenschap. Tijdens de Wetenschapsdag, de lezingen van Studium Generale (Universiteit Leiden en Hogeschool Leiden) en Science Café kom je alles over wetenschap en kennis te weten.

Kennisstad

Een van de programmalijnen richt zich op het realiseren van aantrekkelijke studentenwoningen. De Leidse Schans moet de meest duurzame studentencampus van Europa worden en 1.900 studenten huisvesten. (C) Gemeente Leiden

Het Leidse bestuur ziet in wetenschap en kennis een van de kernkwaliteiten van de stad. In de ontwikkelingsvisie ‘Leiden, stad van ontdekkingen’ schetst de gemeente het Leiden van 2030. ‘Internationale kennis’ en ‘Historische cultuur’ zijn de pijlers van die toekomstige stad. De gemeente ziet kennis als de motor voor groei van werkgelegenheid en welvaart. Leiden moet af van het imago woonstad en een kennisstad van betekenis worden.

Het programma ‘Kennisstad’ moet van Leiden een ideale vestigingsplek voor kennisinstituten en -bedrijven maken en probeert de stad daar maximaal van te laten profiteren. Daarvoor zijn zes programmalijnen uitgezet die zich richten op: 1 kennisvalorisatie, ondernemingsklimaat en acquisitie, 2 aantrekkelijke studentenhuisvesting en woonmilieus, 3 kennis en cultuur, 4 zorg-, gezondheids- en sociale innovatie, 5 internationale branding en marketing en 6 voortreffelijk onderwijs en aansluiting op de arbeidsmarkt.

De komende twintig jaar gaat er veel gebeuren op het gebied van wetenschap en kennis. Zo hoopt de gemeente de bedrijvigheid op het Bio Science Park te verdubbelen. Ook zijn er plannen om rond geesteswetenschappen en Aziëstudies, beide Leidse specialiteiten, nieuwe kennisclusters te realiseren. In het Leiden van 2030 zouden zomaar een Leiden Humanities Park aan de Witte Singel en een Asian Knowledge and Business Park kunnen liggen.

Wetenschap & Kennis op Leiden.nu

Kennisstad Leiden is constant in beweging en er staat veel te gebeuren. Vanaf vandaag lees je het nieuws en de achtergronden van dit bonte speelveld op Leiden.nu.

Bronnen: Feitenblad Kennis

Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de beste artikelen